BITETTO – E’ stato uno dei maggiori esponenti dell’espressività scultorea della prima metà del 900. Nato nell’entroterra bitettese da una famiglia contadina ma formatosi tra Roma e Milano, Donato Antonio Gramegna ha lasciato un segno indelebile con le sue opere artistiche.
La sua storia, che ripercorriamo grazie alla pubblicazione di Luisa Palmisano (Bari 2018) inizia il 25 gennaio 1893 quando, terzo di nove figli, il piccolo Donato vide la luce. Purtroppo affetto da una zoppia congenita, il suo destino lavorativo, non adatto alle campagne e al lavoro agricolo fu subito chiaro. I genitori, Bernardino Gramegna e Francesca Rutigliano, lo indirizzarono ben presto alla carriera seminariale. Destino da una parte e divergenza di interessi dall’altra, portarono il giovane ad imboccare invece la strada delle arti manuali.
Dopo un breve praticantato a Bari tra le mura della bottega di Mario Sabatelli, Donato decise di trasferirsi a Roma. Nella Capitale si applicò allo studio della scultura classica potendo contare su esempi tangibili disseminati in loco. Purtroppo il soggiorno romano terminò a causa di ristrettezze economiche, così come il successivo approdo a Firenze fu di breve durata.
Ma fu a Milano che l’artista trovò finalmente la sua dimensione. La sua prima esposizione si ebbe proprio tra gli spazi della Galleria Vinciana della capitale lombarda nel 1923, seguita da un’altrettanta importante esibizione di un gesso femminile nella Villa Reale di Monza.
Molte delle sue opere però furono ospitate in ambienti cimiteriali: in questo senso vanno lette l’Alba e il Dolore materno della tomba Lombardi nel Cimitero di Varese, Boccio e fiore custodita nel camposanto di Musocco e Materia e Spirito custodita a Gallarate.
La sua casa-officina di via Plana n.9 fu in quegli anni in pieno fermento, ma nonostante ciò l’artista non perdeva occasione per tornare in Puglia e far conoscere la sua personalità. Se nel 1929 tenne a Bari una delle due “Personali”, l’anno successivo approdò nel capoluogo pugliese con una mostra tenutasi presso il Circolo Artistico, dove il suo Nudo di donna seduta riscosse talmente tanto successo da essere acquisita dalla Pinacoteca metropolitana.
Anche Bitetto rimase nel suo cuore. Per il cimitero comunale realizzò statue bronzee di forte impatto emotivo, e per la sepoltura dei suoi genitori che per quella di esponenti di spicco cittadini, come l’avvocato Vito Somma. Lavoro di fino poi lo ritroviamo nelle 14 formelle custodite nella Cattedrale di San Michele Arcangelo: le tappe della via crucis furono caricate da Gramegna di una forza emotiva e patetica senza precedenti.
La sua vita terminò il 24 settembre del 1975, ma la sua fama da “artista emigrante” perdura tutt’oggi.
A cura di Federica Calabrese
Italian
Slottica Casino to propozycja dla graczy szukających nowoczesnej platformy do gry online i wygodnego dostępu do szerokiej oferty rozrywki. Serwis wyróżnia się intuicyjnym interfejsem, sprawną obsługą płatności oraz atrakcyjnym wyborem gier dopasowanych do różnych preferencji. Na szczególną uwagę zasługują wysokie standardy bezpieczeństwa, w tym szyfrowanie danych i rozwiązania chroniące prywatność użytkowników na każdym etapie korzystania z platformy. Dzięki temu gracze mogą skupić się na zabawie, mając pewność, że ich dane osobowe i finansowe są odpowiednio zabezpieczone. To jeden z ciekawszych wyborów dla osób zastanawiających się, gdzie grać online w bezpieczny i komfortowy sposób.
Vavada to znane kasyno online, które działa również w Polsce. Strona przyciąga graczy szeroką ofertą gier, przejrzystymi warunkami i obsługą w PLN (zł). Bonus powitalny oraz intuicyjna obsługa sprawiają, że platforma zdobyła popularność wśród polskich użytkowników.
Vavada to znane kasyno online, które działa również w Polsce. Strona przyciąga graczy szeroką ofertą gier, przejrzystymi warunkami i obsługą w PLN (zł). Bonus powitalny oraz intuicyjna obsługa sprawiają, że platforma zdobyła popularność wśród polskich użytkowników.
Casino vavada zyskuje pozytywne opinie dzięki różnorodnej ofercie obejmującej sloty, gry stołowe oraz turnieje z evolution gaming. Kasyno online oferuje bonus powitalny, darmowe spiny i bonusy oraz kody promocyjne dla nowych graczy. Obsługa klienta gaming działa sprawnie, a gracze mogą wziąć udział w promocjach dostępnych na vavada pl.
Dbamy o to, aby każdy gracz czuł się bezpiecznie i komfortowo. Oferujemy popularne metody płatności, takie jak Blik, Przelewy24, Skrill czy karty VISA/Mastercard, z minimalnym depozytem wynoszącym zaledwie 40 zł. Wypłaty w kasynie Slotica PL realizujemy błyskawicznie – zazwyczaj w ciągu 24 godzin. Zapewniamy także całodobowe wsparcie w języku polskim, dostępne przez czat online lub e-mail.
Vavada w Polsce zdobyła popularność dzięki pełnej lokalizacji i wsparciu dla płatności w złotówkach. Gracze doceniają możliwość grania w języku polskim i kontakt z obsługą klienta w rodzimym języku. Oferta promocyjna, w tym stały cashback 10, dodatkowo zwiększa atrakcyjność kasyna. Na tle konkurencji wyróżnia się szeroką gamą gier, szybkim czasem wypłat i aplikacjami mobilnymi. Wszystko to czyni serwis istotnym graczem na polskim rynku gier online. Vavada Polska kusi graczy nie tylko bonusami, ale też prostotą rejestracji i ogromnym katalogiem gier. Wygodne płatności w PLN oraz szybkie wypłaty? To właśnie doceniają użytkownicy. Wielu z nich chwali intuicyjną obsługę i dynamiczne aplikacje mobilne. A cashback? W Polsce uznawany jest niemal za obowiązkowy element, bo pozwala zmniejszyć ryzyko strat. Czy dziwi więc, że platforma zdobyła reputację bezpiecznej i praktycznej alternatywy wobec konkurencji?